Wrocław – siedziba gminy żydowskiej

Zapraszamy do zwiedzania Wrocławia i Dolnego Śląska z przewodnikiem miejskim – kliknij po więcej informacji

Kamienica przy ulicy Włodkowica 5–9 to siedziba gminy żydowskiej wzniesiona wg projektu Richarda i Paula Ehrlichów w latach 1899-1901. Powstała na miejscu pięciu kamienic otaczających synagogę Pod Białym Bocianem. Na parterze mieściły się sklepy, a w skrzydle bocznym hurtownia papieru. Piętra zajmowały biura zarządu gminy żydowskiej, mieszkanie rabina i kantora oraz duża sala posiedzeń i siedziby różnych instytucji dobroczynnych. Część zachodnia mieściła szkołę religijną, bibliotekę oraz archiwum gminy. W 1943 r. zlikwidowano gminę żydowską, a urzędników wywieziono do obozu w Terezinie.

Po 1945 r. w części pomieszczeń ulokowano polską gminę żydowską, resztę zaadaptowano na mieszkania komunalne. Mieszkali tu żydowski reżyser teatralny i malarz Jakub Rotbaum oraz jego siostra, reżyserka operowa Lia Rotbaum, co upamiętnia tablica odsłonięta w 2005 r. przez Towarzystwo Miłośników Teatru. Lokatorem kamienicy była także żona Jakuba Rotbauma, choreografka i tancerka Sylwia Swen. Po 1945 r. znajdowały się tu ponadto przychodnia oraz Żydowskie Towarzystwo Kultury i Sztuki, a w latach 1946-50 redakcje czasopism żydowskich – Nowego Życia i Niderszlezje. W latach 1998-2004 mieściła się tu szkoła żydowska Lauder-Etz Chaim. W 2012 r. rozpoczął się remont kamienicy, dzięki któremu odzyskała ona dawny blask. Obecnie na parterze znajdują się restauracje: Sarah i Peruwiana, Centrum Informacji Żydowskiej, księgarnio-kawiarnia Cocofli i klubokawiarnia Mleczarnia, której hostel zajmuje także część pięter. Piętra mieszczą biura Fundacji Bente Kahan, redakcję miesięcznika Chidusz i bibliotekę gminy żydowskiej. Pod numerem 9 znajduje się koszerna stołówka i biura gminy.

Nad wejściem znajduje się okulus, a obok przedwojenny szyld gminy żydowskiej. Fasadę budynku przyozdobiono neobarokowo-secesyjnymi detalami, maszkaronami i kartuszami. W centralnej części znajduje się sień przejazdowa z wieżyczką zegarową prowadząca na dziedziniec z synagogą. Zachowały się jedyne we Wrocławiu oryginalne secesyjne szyldy sklepowe wykorzystywane w filmach Szkatułka z Hongkongu i Bezmiar Sprawiedliwości oraz serialach Na kłopoty Bednarski i Komisja morderstw.

W oficynie budynku zarządu gminy żydowskiej znajduje się mała synagoga (szul), czynna z wyjątkiem II wojny światowej nieprzerwanie od 1902 r. W odremontowanym w 2015 r. pomieszczeniu nabożeństwa odbywają się w każdy szabat – w piątek o zachodzie słońca i sobotę od 9.00. W oknach umieszczono w latach 2016-18 oparte na Biblii witraże autorstwa Miry Żelechower-Aleksiun. Środkowy witraż to obraz na szkle podświetlany po zmroku lampami ledowymi. Na tle kolorowych plam znajduje się podzielony na dwie kolumny tekst mowy Mojżesza z Księgi Powtórzonego Prawa. Srebrno-biała woda wspomniana w kazaniu wylewa się na żółto-zielone pustynne trawy. Witraż po prawej stronie przedstawia modlitwę Ma Towu, rozpoczynającą poranną liturgię. Po lewej stronie umieszczono obraz z modlitwą Adon Olam, kończącą nabożeństwa wieczorne i południowe w szabaty, autorstwa XI-wiecznego poety Salomona ben Jehudy ibn Gabirola.

Dodaj komentarz